Nevesinjska olimpijаda · Istorija
Priča o više od 150 godina viteštva, konjskih trka, narodnih običaja i sportskog duha u Hercegovini.
Nevesinjska olimpijada nastala je iz prirodne potrebe naroda za okupljanjem, druženjem i nadmetanjem nakon napornih poljskih radova. Oko praznika Velike Gospojine, na prostranom kraškom polju kod Nevesinja, okupljali su se ljudi iz okolnih sela da razgovaraju o ljetini, običajima, svakodnevnom životu i narodnim potrebama.
Iz tih spontanih sabora razvila se manifestacija koja je kroz vijekove sačuvala duh hercegovačkog čovjeka — njegovu snagu, ponos, čast, gostoprimstvo i vezu sa konjem, zemljom i običajem. Danas Nevesinjska olimpijada predstavlja jedinstven spoj istorije, tradicije, sporta, kulture i turizma.
Bratački lug nije samo lokacija održavanja centralnog dijela manifestacije. On je prirodni amfiteatar, istorijsko poprište i emotivno srce Nevesinjske olimpijade. Upravo tu se vijekovima susreću takmičari, jahači, domaćini, porodice, navijači i gosti iz čitavog regiona.
Na ovom prostoru konjske trke i viteška nadmetanja nisu samo sportski događaji, već živa slika hercegovačke tradicije. Bratački lug je mjesto gdje se čuvaju običaji, gdje publika bira svoje junake i gdje se pobjede pamte generacijama.
Na Bratačkom lugu kod Nevesinja počinju okupljanja uglednih domaćina iz okolnih sela. Sabor je bio prilika za razgovor, pjesmu, gusle, gangu i odmjeravanje snage i vještine. Iz narodnih okupljanja i obuke konja razvijaju se prve galopske trke.
Na Bratačkom lugu kod Nevesinja počinju okupljanja uglednih domaćina iz okolnih sela. Sabor je bio prilika za razgovor, pjesmu, gusle, gangu i odmjeravanje snage i vještine. Iz narodnih okupljanja i obuke konja razvijaju se prve galopske trke.
Austrougarske vlasti u Nevesinje šalju pastuhe arapske krvi sa ciljem unapređenja uzgoja rasnih konja. Ovaj period posebno utiče na razvoj organizovanih konjskih trka u Nevesinjskom polju.
Na prostranom Nevesinjskom polju održane su prve galopske trke sa jasnijim pravilima. Trke postaju omiljena godišnja zabava za široke narodne mase i donose učesnicima veliki ugled.
Posljednje konjske trke pod kontrolom austrougarskih vlasti održane su 1912. godine, nakon čega nastupa duga pauza u razvoju konjičkog sporta u Nevesinju.
Počinje ozbiljna organizacija konjskih trka sa visokim novčanim nagradama. Nevesinjski ljubitelji konjičkog sporta osnivaju Kolo jahača „Njegoš-Zeta”, prvo udruženje ove vrste u Zetskoj banovini. Udruženje je već na početku imalo više od 80 članova.
Prvi poslijeratni narodni sabor sa konjskim trkama, tradicionalnim i viteškim disciplinama održan je na Kosijerevu. Već naredne godine manifestacija se vraća na Bratački lug, gdje se održava do danas.
U četiri trke učestvovalo je 30 grla, što je ostalo zapamćeno kao poseban trenutak u razvoju konjičkih nadmetanja. U to vrijeme na manifestaciji su učestvovali i članovi kulturno-umjetničkih društava, a program su ponekad obogaćivali i aеromitinzi.
Novinari i reporteri sa Bratačkog luga počinju da koriste naziv “Nevesinjska olimpijada”. Avgustovski sabor prerasta u najpoznatije okupljalište u Hercegovini, ne samo za ljubitelje konja, već i za sve koji su tražili zabavu, druženje i odmor od svakodnevice.
Pobjedniku Velike trke isplaćena je nagrada od 100.000 dinara, odnosno oko 8.000 dolara, što je dodatno zainteresovalo odgajivače konja i van hercegovačkih prostora.
Sedamdesetih godina organizaciju preuzima Opštinska konferencija SSRN, pojavljuju se prvi sponzori, a broj takmičara i posjetilaca snažno raste. Na dan trka kolone automobila i autobusa ispunjavale su puteve prema Bratačkom lugu.
Prema novinarskim izvještajima, centralnoj manifestaciji 1978. godine prisustvovalo je preko 30.000 gledalaca. Taj rekord ostao je jedan od najvažnijih pokazatelja snage i popularnosti Nevesinjske olimpijade.
Manifestacija se širi i po broju učesnika i po programskom sadržaju. Dolaze sportisti i odgajivači konja iz različitih krajeva bivše Jugoslavije, a kulturni, muzički i zabavni sadržaji postaju sve značajniji dio olimpijskih dana.
Nakon četvorogodišnje pauze izazvane ratnim dešavanjima, Nevesinjci 1994. godine obnavljaju svoju svetkovinu tradicije i viteštva. Kroz sportski duh sa manifestacije su poslate poruke mira, a više od 5.000 gledalaca ponovo je došlo na Bratački lug.
Program se značajno proširuje. Počinju takmičenja šahista i mladih guslara, glavna atletska disciplina postaje polumaraton, a publika na Bratačkom lugu prvi put gleda potезање konopca, navlačenje ruke i boj na brvnu.
Nevesinjska olimpijada prerasta u višednevnu manifestaciju sa sportskim, kulturnim, turističkim i zabavnim sadržajima. Pored tradicionalnih disciplina i konjskih trka, program obuhvata festivale, sajmove, izložbe, koncerte, futsal, basket, odbojku, tenis, atletiku, planinsko trčanje i druge discipline.
Nevesinjska olimpijada nalazi se na putu ka UNESCO-voj Reprezentativnoj listi nematerijalnog kulturnog nasljeđa čovječanstva. Kandidaturu su pokrenuli Opština Nevesinje, Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske i Muzej Hercegovine, a odluka se očekuje do kraja 2026. godine.
Konjske trke su istorijski temelj i kruna Nevesinjske olimpijade. One su od samih početaka bile najiščekivaniji događaj sabora, a pobjeda na trkama donosila je ogromnu čast vlasnicima i jahačima.
Bacanje kamena s ramena, potezanje konopa, penjanje na stub, skok udalj, skok uvis, trka u džakovima, trka sa jajetom i boj na brvnu čuvaju stare narodne vještine od zaborava.
Olimpijada je mnogo više od sportskog takmičenja. Ona je mjesto okupljanja porodica, prijatelja, takmičara i ljudi koji se svakog avgusta vraćaju Nevesinju.
Gusle, ganga, narodne igre, izložbe, promocije, večeri poezije i kulturni program daju manifestaciji dublji identitetski značaj.
Domaća hrana, razgovor, susreti i otvorenost domaćina čine Olimpijadu događajem koji se ne posmatra samo očima, već se doživljava.
Tokom više od 150 godina postojanja, Nevesinjska olimpijada prošla je fascinantan razvojni put. Od spontanog jednodnevnog pastirskog zbora i lokalnih seoskih konjskih trka, prerasla je u višednevni sportsko-kulturni festival nacionalnog značaja.
Nekadašnje neformalno odmjeravanje snage među hercegovačkim delijama vremenom je prošireno na program koji danas obuhvata više od 50 disciplina, od tradicionalnih viteških igara i konjskih trka do futsala, basketa 3x3, odbojke na pijesku, tenisa, atletike i planinske trke Velež Vertikal. Uz sportski program razvili su se kulturni, turistički i zabavni sadržaji, sajmovi, izložbe, promocije, koncerti i programi za najmlađe.
U Nevesinjskoj olimpijadi žive naši preci, naši običaji, naš ponos i naša djeca.
Ova manifestacija nije samo sjećanje na prošlost. Ona je način da se tradicija nastavi, da mladi razumiju svoje korijene i da se hercegovački duh prenese budućim generacijama.
Za Nevesinjce, Olimpijada je mnogo više od manifestacije. Ona je pitanje porodičnog ponosa, lokalnog identiteta i zajedničkog pamćenja. Tokom olimpijskih dana grad dobija posebnu prazničnu atmosferu, a mnogi koji su porijeklom iz ovog kraja vraćaju se Nevesinju da budu dio događaja koji ih povezuje sa zavičajem.
Čuva stare igre, običaje, pjesmu, saborovanje i viteški duh.
Okuplja generacije, porodice, takmičare, goste i ljude iz dijaspore.
Promoviše Nevesinje, Hercegovinu, domaće proizvode, prirodu i kulturnu baštinu.
Zbog svog viševjekovnog kontinuiteta i značaja za očuvanje narodne tradicije, Nevesinjska olimpijada nalazi se na putu ka UNESCO-voj Reprezentativnoj listi nematerijalnog kulturnog nasljeđa čovječanstva. Kandidatura pokazuje da ova manifestacija nije samo lokalno sportsko nadmetanje, već živi model očuvanja kulturnog identiteta kroz zajednicu, porodicu, običaje, stare sportove i savremeni program.
Izaberite koje kategorije kolačića želite da prihvatite. Neophodni kolačići su uvijek aktivni jer su potrebni za osnovno funkcionisanje sajta.
Neophodni kolačići omogućavaju osnovni rad sajta, sigurnost formulara, CSRF zastitu, korisnicke sesije i čuvanje izbora jezika. Oni su uvijek aktivni.
Analitički kolačići koriste se za mjerenje posjećenosti i performansi stranica. Pomažu nam da razumijemo koje stranice, događaji i sadržaji privlače najviše pažnje, kako bismo unaprijedili korisničko iskustvo i kvalitet digitalne prezentacije manifestacije.
Marketinški kolačići mogu biti postavljeni putem ove internet stranice od strane naših reklamnih i marketinških partnera. Mogu se koristiti za kreiranje profila Vaših interesovanja, prikazivanje relevantnijih reklama na drugim internet stranicama i mjerenje uspješnosti promotivnih kampanja. Ovi kolačići ne čuvaju direktno lične podatke, ali se mogu zasnivati na jedinstvenom prepoznavanju Vašeg internet pregledača i uređaja. Ako ne dozvolite ove kolačiće, reklame koje vidite mogu biti manje prilagođene Vašim interesovanjima.
